(Ε5) Εισαγωγή - Υφιστάμενη Γνώση

Η άνοδος του Διαδικτύου έχει αλλάξει τον κόσμο των πληροφοριών στις δημοκρατικές κοινωνίες με αποτέλεσμα να έχουν αλλάξει και τα πρότυπα της πολιτικής επικοινωνίας (Cedroni & Garzia, 2010). Το διαδίκτυο έχει καθιερωθεί παράλληλα με τα παραδοσιακά μέσα, ως ένα πολύ σημαντικό μέσο ειδικά κατά τις προεκλογικές περιόδους. Χρησιμοποιείται τόσο από τα πολιτικά κόμματα και κυβερνητικά σώματα για σκοπούς οργάνωσης και επικοινωνίας με τα μέλη τους (Garzia & Marshall, 2012) όσο και από τους πολίτες ως την κύρια ή και μοναδική πηγή πολιτικής ενημέρωσης και συμμετοχής (Norris 2008). Οι διαδραστικές δυνατότητες του διαδικτύου δίνουν την δυνατότητα στους πολίτες για πρόσβαση σε μη-κομματικές πηγές πολιτικής πληροφόρησης (Cedroni & Garzia, 2010). Μια τέτοια διαδραστική εφαρμογή είναι και οι ηλεκτρονικοί σύμβουλοι ψήφου (στο εξής: VAAs – Voting Advice Applications), οι οποίοι έχουν κυριολεκτικά σαρώσει στην Ευρώπη την τελευταία δεκαετία αφού έχουν καθιερωθεί σε πολλές χώρες και χρησιμοποιούνται εντατικά από το αντίστοιχο εκλογικό σώμα (Garzia & Marshall, 2012).

  

    Τα VAAs είναι διαδικτυακά εργαλεία τα οποία συγκρίνουν τις θέσεις των κομμάτων/υποψηφίων με τις θέσεις των χρηστών πάνω σε κεντρικά ζητήματα πολιτικής που είναι στο προσκήνιο τη δεδομένη στιγμή (Garzia & Marshall, 2012; Fossen & Anderson, 2012). Αρχικά ο χρήστης του εργαλείου καλείται να πάρει θέση πάνω σε ένα αριθμό δηλώσεων και να εκφράσει την άποψή του με βάση μια κλίμακα συμφωνίας – διαφωνίας πέντε βαθμίδων (κλίμακα Likert). Έπειτα εμφανίζεται μια ταξινομημένη λίστα που απεικονίζει ποια κόμματα είναι πιο κοντά στις απόψεις του χρήστη και ποια κόμματα απέχουν από αυτές. «Τα VAAs είναι ζωτικής σημασίας δεδομένου ότι προωθούν μια ορθολογική αιτιολόγηση για τη ψηφοφορία, καλύπτουν τα κενά πληροφόρησης των πολιτών και έχουν θετικό αντίκτυπο στην προσέλευση των ψηφοφόρων» (Katakis, Tsapatsoulis, Triga, Tziouvas, Mendez, 2012:1). Παράλληλα, έχουν ως αποτέλεσμα τη κινητοποίηση των πολιτών και την συλλογή περαιτέρω πληροφόρησης για την πολιτική και τα κόμματα. Σύμφωνα με τον Garzia και Marshall (2012), το 50 με 60 τοις εκατό των ερωτηθέντων που χρησιμοποίησε το γερμανικό VAA "Wahl-O-Mat", είχε κίνητρο να μάθει περισσότερες πληροφορίες για την πολιτική, τα πολιτικά κόμματα, τους υποψηφίους, αλλά και να συζητήσει για την πολιτική με άλλους πολίτες.    Η παρούσα μελέτη επικεντρώνεται στο "Choose4Cyprus", που είναι ένα VAA το οποίο έχει τεθεί σε εφαρμογή για πρώτη φορά στην Κύπρο με αφορμή τις Προεδρικές Εκλογές του 2013. Διερευνάται η επίδραση του εργαλείου στη διαμόρφωση της άποψης και στη πρόθεση ψήφου των χρηστών όπως δηλώνεται από τους ιδίους στην διαδικτυακή εφαρμογή.

       Τα αποτελέσματα των υπαρχουσών ερευνών που αφορούν τις επιπτώσεις που έχουν τα VAAs στην επιλογή ψήφου, ποικίλουν σημαντικά ανάλογα με τη χώρα που εξετάζεται. Όπως αναφέρουν οι Garzia και Marshall (2012), το ποσοστό που δήλωσε ότι θα αλλάξει την ψήφο του με βάση τη σύσταση που πήρε από το εργαλείο, ήταν 2 με 3 τοις εκατό στο Βέλγιο και στην Ιταλία, 6 τοις εκατό στη Γερμανία και πάνω από 10 τοις εκατό στη Φιλανδία, Ελβετία και Ολλανδία. Στα πιο πάνω αποτελέσματα έρχεται να προστεθεί και η έρευνα των Ladner, Fivaz και Pianzola (2010), η οποία βασίστηκε στις ομοσπονδιακές εκλογές του 2007 στην Ελβετία. Το 67 τοις εκατό των ερωτηθέντων, δήλωσε ότι το ελβετικό VAA "smartvote", επηρέασε την απόφαση ψήφου τους. Σε μια ανάλυση αυτού του ποσοστού, φαίνεται να εμφανίζονται μεγάλες διαφορές μεταξύ των ψηφοφόρων από διάφορες ηλικιακές ομάδες, με τους νέους ψηφοφόρους από 18 μέχρι 34 ετών, να επηρεάζονται περισσότερο.  Όπως διαφάνηκε μόνο ένας μικρός αριθμός των ερωτηθέντων ψήφισε αυτό που του πρότεινε το εργαλείο, αφού οι περισσότεροι χρησιμοποίησαν την σύσταση που πήραν για να συλλέξουν περισσότερες πληροφορίες κι έτσι να βελτιώσουν την ψήφο τους.

       Από την άλλη όμως, τα πιο πάνω ευρήματα έρχονται σε αντιπαράθεση με τα ευρήματα της έρευνας που πραγματοποιήθηκε στις περιφερειακές βελγικές εκλογές του 2004 από τους Walgrave, Aelst και Nuytemans (2008). Σύμφωνα με την έρευνα αυτή οι επιπτώσεις του εργαλείου ήταν ελάχιστες, αφού οι περισσότεροι χρήστες του ζητούσαν επιβεβαίωση της υφιστάμενης προτίμησης τους και όχι αμφισβήτηση. Επίσης, οι χρήστες δοκίμαζαν το εργαλείο και όχι τις δικές τους απόψεις. Μια άλλη έρευνα που δείχνει ότι τα VAAs δεν έχουν μεγάλο βαθμό επίδρασης είναι αυτή των Ruusuvirta και Rosema (2009), οι οποίοι ανάλυσαν τις επιπτώσεις του εργαλείου σύμφωνα με τα στοιχεία των ολλανδικών βουλευτικών εκλογών του 2006. Εξήχθη το συμπέρασμα ότι οι χρήστες που επηρεάστηκαν περισσότερο ήταν οι αναποφάσιστοι. Αυτό όμως, σύμφωνα με τους ερευνητές, δεν σημαίνει ότι είναι άμεσο αποτέλεσμα της σύστασης ψήφου, αλλά μπορεί να οφείλεται σε άλλους παράγοντες ή ακόμα και σε μεθοδολογικά τεχνουργήματα.

    Με βάση τα πιο πάνω η παρούσα εργασία εστιάζει στα εξής ερευνητικά ερωτήματα:

• Ποια είναι η επίδραση που ενδεχομένως να έχει το‘Choose4Cyprus’ στη κομματική ταύτιση, στην πρόθεση ψήφου και στη βεβαιότητα ως προς αυτήν;

• Ποιοι είναι οι λόγοι που οι χρήστες άλλαξαν ή δεν άλλαξαν την πρόθεση ψήφου τους;

• Ποιός είναι ο αντίκτυπος της εφαρμογής στον χρήστη;

• Ποιες διαφορές προκύπτουν μεταξύ των χρηστών που χρησιμοποίησαν ξανά την εφαρμογή με αυτούς που την χρησιμοποίησαν για πρώτη φορά;

     Η έρευνα αυτή, καταπιάνεται με τα πιο πάνω ερευνητικά ερωτήματα και μελετά αν οι συστάσεις του ‘Choose4Cyprus’ έχουν τη δυνατότητα διαμόρφωσης της πολιτικής άποψης των ψηφοφόρων. Επιπλέον, μελετούνται οι διάφορες επιδράσεις που μπορεί να έχει το εργαλείο. Το αποτέλεσμα του εργαλείου μπορεί να προσφέρει επιβεβαίωση και ενίσχυση της υπάρχουσας επιλογής, αλλαγή της πρόθεσης ψήφου, αυξομείωση του βαθμού βεβαιότητας ως προς την πρόθεση ψήφου, προβληματισμό αλλά και αναθεώρηση της προϋπάρχουσας επιλογής ψήφου.